W dzisiejszym odcinku poruszę temat bólu pleców u młodych pacjentów. Mam nadzieje, że zainteresuje to wielu rodziców, którzy martwią się o swoje pociechy i szukają porady. To temat, o którym nie mówi się często i który porusza się stosunkowo rzadko. Wykorzystałem tu materiał oparty na wywiadzie z Wallym Krengelem, profesorem, specjalistą ortopedii zajmującym się dziećmi.

Z materiału dowiedzą się Państwo jaka jest najczęstsza przypadłość czy powód bólu pleców u dzieci, jaki jest najlepszy sposób, aby sobie z nim poradzić. Jakie oznaki powinny nas niepokoić i skłonić do wizyty u lekarza. Dowiedzą się także Państwo o innych, już rzadszych, przyczynach bólu pleców. Celowo w materiale pomijam omówienie bólu pleców w przypadku traumy/ urazu – wypadków czy uderzenia, gdzie ból od razu można wytłumaczyć. Taki ból najczęściej z czasem będzie ustępował a pomocne może okazać się stosowanie ciepła i środków przeciwzapalnych.

Ból pleców u dzieci i młodzieży jest częstszy niż może się wydawać. Panuje opinia, że jak już wystąpi to musi oznaczać coś strasznego i bardzo poważnego (np. białaczkę), Rzeczywistość jest jednak zupełnie inna. W zdecydowanej większości przypadków ból nie oznacza nic strasznego i z czasem najnormalniej zanika.

Niepokojące objawy które powinny nas naprawdę zaniepokoić to:

• Ciągłość bólu pleców niezależnie od przyjętej pozycji
• Ból nocny
• Współtowarzyszące podgorączki
• Nocne pocenie się
• Utrata wagi
• Osłabienie, brak chęci do zabawy
• Jeśli ból po 5-7 dniach nie ustępuje, a wręcz przeciwnie, pogarsza się.

Najczęściej do bólu dochodzi u aktywnie sportowo dzieci i młodzieży. Jeśli Państwa pociecha gra w piłkę nożną, koszykówkę, uprawia gimnastykę czy jakikolwiek inny sport i wystąpi ból pleców podczas treningu to złamanie przeciążeniowe (ang. spondylolysis) może być jedną z głównych przyczyn.   Złamania przeciążeniowe powstają w kręgach tuż przy samych stawach kręgosłupa. Ból w lędźwiach powstaje podczas wysiłku fizycznego – np. podczas gry w piłkę nożną, zanika przy odpoczynku, jest gorszy przy przeproście kręgosłupa (odchylenie do tylu) aniżeli przy skłonie do przodu. Najlepszym lekarstwem jest odpoczynek od sportu i taki najlepiej zrobić sobie przez 2-3 miesiące, aby pozwolić złamaniu się zagoić. Jednak, gdy kontynuuje się uprawianie sportu może dojść do kręgozmyku (ang. spondylolisthesis) czyli obsunięcia się jednego kręgu na drugim – i tu konsekwencje dla zdrowia już są poważniejsze, a wszystko może się niestety zakończyć operacja. Dlatego istotne jest, aby odpocząć od sportu i pozwolić kręgosłupowi wyzdrowieć. W większości przypadków samo odstawienie treningów na bok wystarczy, ale w niektórych przypadkach stosuje się gorset w celu stabilizacji i szybszego gojenia się złamania.  

Istnieją inne powody bólu pleców u dzieci nastolatków, ale warto pamiętać ze w 50% przypadków ciężko znaleźć przyczynę bólu nawet przy wykonanych skanach i wielu specjalistycznych konsultacjach.

Jak częsty jest ból pleców u dzieci i młodzieży?

Na to pytanie próbował już jakiś czas temu odpowiedzieć Dr David Skaggs;  przeprowadził on badania w Los Angeles na dużej grupie dzieci (ponad 1500 dzieci wzięło udział) pomiędzy 11-14 rokiem życia

I okazało się, że:

• 37 procent miało ból pleców
• 34 procent nie mogło wykonywać wszystkich czynności
• 14 procent musiało stosować leki na bol pleców

Istnieją inne powody bólu pleców i tu należy wspomnieć o

Chorobie Scheuermanna czyli jałowej martwicy kręgosłupa gdzie dochodzi do wygięcia kręgosłupa w odcinku piersiowym

Inną przyczyną może być wypuklina lub przepuklina krążka międzykręgowego – dużo częściej dochodzi do tego typu zmian u starszych osób bo z wiekiem dochodzi do zmian prowadzących do osłabienia jego struktur.

Zespole Bertolottiego – Bertolotti był włoskim lekarzem, który opisał wrodzona wadę w budowie kręgosłupa na początku XX wieku. W 86% przypadków nie daje to żadnych problemów. Te najczęściej odzywają się u pacjentów po 20 roku życia.  Czasami ból może jednak mogą dotknąć dzieci i młodzieży

W końcu ból może wynikać z zatwardzenia lub problemów z układem moczowym i nerkami.

W końcu, o tym mówiłem już wcześniej, w wielu przypadkach nie można stwierdzić przyczyny, co w zasadzie jest bardzo trudne dla rodziców. Każdy chce wiedzieć dokładnie jaka jest przyczyna i co chowa się za bólem. Prowadzi to do wielu konsultacji z różnymi specjalistami, skanów i innego typu badań.  W angielskiej służbie zdrowia istnieje określenie non-specific back pain – wrzuca się tu wszystkie przypadki, a jest ich dużo, gdzie przyczyny stwierdzić nie można.

Ból pleców u dzieci zazwyczaj nie oznacza poważnej choroby, ale nie można go bagatelizować. Przy utrzymywaniu się bólu szczególnie w połączeniu z innymi objawami, należy szukać porady lekarskiej.