łopatka

Ból Łopatki

 

Łopatka i mięśnie łopatki były często lekceważone w rehabilitacji stawu ramiennego. W ostatnich dwoch dziesięcioleciach przeprowadzono jednak sporo badań klinicznych. Miały one na celu określenie roli łopatki i jej połączeń z szeregiem struktur bardzo istotnych dla naszego codziennego funkcjonowania i pracy. Funkcje łopatki bezpośrednio przekładają się na prace stawu ramiennego. Jest ona niejako podstawą na której praca tego stawu sie opiera.

 

 

Łopatka – położenie i budowa

 

Łopatka to płaska kość, przypominajaca w budowie trójkąt. Łączy się z obojczykiem poprzez wiezadło kruczo-obojczykowe tworząc obręcz kończyny górnej. Łopatki leżą na tyle klatki piersiowej i ułożone są symetrycznie po obu stronach kręgosłupa. Łopatki składają się z dwóch powierzchni: żebrowej (położonej na żebrach) oraz skierowanej do tyłu i bardziej rozbudowanej powierzchni grzbietowej.

 

łopatka i staw barkowy

 

 

Łopatka i jej połączenia

 

Łopatka stanowi część stawu ramiennego. Jej ruchomość ma duże znaczenie dla ruchomości i zakresu ruchu w barkach. Łopatka nie tworzy stawu z klatką piersiową, nie ma tu płynu śródstawowego czy torebki stawowej. Tworzy ona jednak liczne, istotne dla nas, połączenia mięśniowo-więzadłowe ze strukturami leżącymi w bliskim sąsiedztwie. Łączy się między innymi z żebrami, kręgosłupem, obojczykiem, czaszką, kością ramienną oraz kością gnykową.
Do łopatki doczepiają się mięśnie mające olbrzymie znaczenie dla jej stabilizacji i ruchomości. Są to dźwigacz łopatki, czworoboczny, piersiowy mniejszy, równoległoboczny oraz zębaty przedni.

 

Łopatka – dyskineza

 

Zaburzenia pracy łopatki określane są mianem dyskinezy. Dyskineza może być powodowana wieloma czynnikami takimi jak: dyslokacja stawu ramiennego lub barkowo-obojczykowego, złamaniami, postawą, porażeniem nerwu, osłabieniem mięśni stabilizujących łopatkę. Mięsień zębaty przedni i część dolna mięśnia czworobocznego ulegają osłabieniu najczęściej. Brak stabilności łopatki występuje u 68% pacjentów mających problem ze stożkiem rotatorów a także w 100% przypadków niestabilności stawu ramiennego.

 

Łopatka i ból

 

Ból łopatki i okolicy okołołopatkowej może mieć bardzo wiele przyczyn. Dzieje się tak ponieważ łopatka leży w sasiedztwie wielu struktur nerwowych, mięśńi, i połączeń stawowych. Jest podatna na urazy związane z przeciązeniem, uprawianiem sportu czy wypadkami. Liczne połączenia z kręgosłupem, szyją, głową i barkiem będą często rzutowały ból z tych części ciała właśnie do łopatki. Łopatka jest w ciągłym ruchu w trakcie dnia co wynika z nieustannych, mniejszych czy więkaszych ruchów obręczy barkowej i klatki piersiowej.

 

Przyczyny bolącej łopatki

Ból łopatki to dość często pojawiająca się dolegliwość, zwłaszcza u osób aktywnych lub pracujących fizycznie. Co może oznaczać ból w łopatce?
Ból łopatki może ( ale nie musi) wskazywać m.in. na:

  1. Przeciążenie. Przeciążenie często wynika z charakteru naszej pracy, pozycji w pracy lub przy urazach sportowych.
  2. Symptom zespołu strzelającej łopatki (inaczej zespół trzaskającej łopatki). Powstaje na skutek zmian strukturalnych i funkcjonalnych w łopatce i jej bliskim sąsiedztwie. Więcej przeczytasz poniżej.
  3. Rwę barkową. Rwa barkowa to problem z uszkodzonym lub uwięźniętym splotem barkowym lub nerwami wchodzącymi w jego skład. Splot barkowy leży w bliskim sąsiedztwie łopatki, dlatego jakiekolwiek problemy w tym miejscu moga objawiać się bólem łopatki, jej odstawaniem, utratą poprawnej ruchomości.
  4. Kontuzję, urazy stawu ramiennego lub barkowo- obojczykowego.
  5. Złamania obojczyka, kości ramiennej, kręgosłupa
  6. Problemy z kręgosłupem piersiowym lub szyjnym. Problemy z dyskopatią czy inne zmiany w kręgosłupie szyjnym lub piersiowym mogą powodować ból, który będzie często odczuwalny w barku, łopatce, między łopatkami, a nawet może promieniować do głowy.

 

Łopatka a odcinek szyjny kręgosłupa

 

Dyskopatia szyjna jest częstym miejscem, gdzie mamy problemy z dyskami międzykregowymi. Pozycja głowy w pracy (przesunięcie do przodu) połączona z wysuniętymi (takze do przodu ) barkami, powoduje zaburzenie napięć w obrebie górnej części tułowia, szyi i głowy. Mięśnie szyi i głowy ulegają często osłabieniu, nie stabilizują dostatecznie kregosłupa szyjnego; w dłuższym odcinku czasu dochodzi do zmian w dyskach. Mówimy tu o zmianach degeneracyjnych, osłabieniu struktur pierścienia włóknistego, przepuklinie. O zmianach napięciowych szyi i górnej częsci tułowia (tzw. upper crossed syndrome) pisał neurolog czeski, Vladimir Janda. Problemy odcinka szyjnego kręgosłupa, korzeni nerwowych prowadzą czesto do bólu łopatki

 

Przyczyny bolącej łopatki – ciąg dalszy

 

Inne powody bólu łopatki to:

  1. Zbyt wysokie napięcia mięśni stabilizujących łopatkę. Stabilizatory łopatki, o których więcej poniżej, mają duże znaczenie dla jej funkcjonowania. Przy dużych napięciach tych mięśni, pacjenci mogą odczuwać dyskomfort lub ból.
  2. Uszkodzenie, ucisk nerwów łopatki. Szereg struktur nerwowych może powodować ból w łopatce i kłopoty z jej odpowiednią pracą. Wiąże się to bardzo z problemami opisanymi powyżej – uprawianie sportu, charakter pracy, napięcia mięśniowe, urazy sportowe czy lokomocyjne, upadki mogą prowadzić do uszkodzeń nerwów.
  3. Uszkodzenie mięśni, ścięgien czy więzadeł
  4. Zawał serca – najczęściej oprócz bólu łopatki, wystapią inne symptomy takie jak ból klatki piersiowej, brzucha, wymioty, ból barku. Przy zawale częściej ból będzie dotykał lewej łopatki.

 

Łopatka – ruch łopatki

 

Do łopatki przyczepione są mięśnie, które odpowiadają za ruchy w stawie ramiennym, takie jak np. unoszenie, obniżenie, rotacja zewnętrzna i wewnętrzna, pochylenie przednie oraz tylne ramion. Wspomniane mięśnie to dźwigacz łopatki, mięsień czworoboczny (część dolna, środkowa oraz górna), mięsień piersiowy mniejszy, mięsień równoległoboczny i mięsień zębaty przedni.

Ruch łopatki jest istotny dla prawidłowego odwiedzenia ramienia co istotne jest przy wielu zadanaiach w trakcie dnia. Problemy z łopatką moga ograniczać zakres ruchu stawu ramiennego i prowadzić do bólu. Ruch zginania ramienia i odwodzenia wspomagany jest przez ruch łopatki. Łopatka włącza się w ruch zgięcia stawu ramiennego przy 90° zgięcia. Przy odwiedzeniu, ruh łopatki nastepuje wcześniej, przy 70° odwiedzenia.

Przy podnoszeniu ramienia łopatka wykonuje trzy ruchy: rotacja ku górze (najbardziej wyraźny ruch łopatki), rotacja na zewnatrz i rotacja do tyłu.

 

ból łopatki

 

Łopatka – mięśnie leżące na łopatce

 

Mięśnie leżące na łopatce i wypełniające doły łopatki to mięsień nadgrzebieniowy (dół nadgrzebiebiowy) i podgrzebieniowy (dól podgrzebieniowy). Ich zadaniem jest praca nad stawem ramiennym, gdzie mięsień nadgrzebieniowy będzie odwodził ramię a mięsień podgrzebieniowy będzie rotował ramię na zewnatrz. Warto pamiętać o połączeniu tych mięśni poprzez sćiegna z kością ramienną. Szczególne znaczenie ma ścięgnio mięśnia nadgrzebieniowego które przechodzi do jamy stawu. Poprzez zmniejszenie przestrzeni stawowej, napięciu i sztywności stożka rotatorów, a takze uniesieniu i przesunięciu do przodu głowy kości ramiennej, dojść może do podrażnienia tego ścięgna i wystapienia bólu (ang. impingment). Ból wystapi przy uniesieniu ramieniu do góry po czym zaniknie przy kontynuacji ruchu ramienia ku górze.

 

Łopatka – mięśnie stabilizatory

 

Dla poprawnego funkcjonownia łopatki istotne są szczególnie trzy mięsnie stabilizujace:

Mięsień równoległoboczny – dzieli się na większy i mniejszy. Ściąga łopatkę do kręgoslupa i rotuje ku górze. Parzysty mięsień leżacy po obu stronach kręgosłupa.
Unerwiony przez nerw grzbietowy łopatki. Leży pod mięśniem czworobocznym.

Mięśień czworoboczny – dzieli sie na trzy części: górną (unoszenie łopatki) , środkową (zbliżanie łopatki do kregosłupa) i dolną (ściąganie łopatki w dół).

Miesień zębaty przedni – przebiega miedzy żebrami a częścią przyśrodkową łopatki co sprawia że jego praca bedzie powodowała przystawanie i ślizg łopatki na żebrach, zaburzenie pracy tego mięśnia, osłabienie, podrażnienie lub uszkodzenie nerwu go zaopatrującego bedzie powodowało odstawanie łopatki (ang. Winging scapula). Z przeprowadzonych badań wynika że mięsień zębaty przedni będzie – rotował łopatkę ku górze, przechylał ją do tyłu i rotował na zewnątrz (ang. upward rotation, posterior tilt, and external rotation)

 

Łopatka – słabe stabilizatory

 

Osłabienie mięśni stabilizujących łopatkę będzie prowadziło do poniższych konsekwencji:

Obciążenie przodu torebki stawowej i struktur stawu ramiennego
Zwiększone ryzyko obciążenia stożka rotatorów stawu ramiennego (stożek tworzą: mięsień nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy, podłopatkowy i obły mniejszy)
Zmniejszenie możliwości i koordynacji nerwowo-mięśniowych stawu ramiennego

 

Łopatka – Odstawanie łopatki

 

Mięsień zębaty przedni i problem z jego unerwieniem to najczęstrzy powód odstajacej łopatki. Istnieją jednak inne powody odstającej łopatki, choć te bedą występowały rzadziej:

  • Miesien czworoboczny
  • Oslabienie stabilizatorow
  • Osłabienie zawieszenia łopatki
  • Ból i i ograniczenie ruchu stawu ramiennego
  • Dyslokacje stawu ramiennego
  • Stan zapalny splotu barkowego ( Personage – Turner Syndrome)

Łopatka – wall test

 

Można sprawdzic czy łopatka odstaje poprzez tzw. wall test (test ścienny). W staniu ok. 40 cm od ściany, obróć dłonie i przyciśnij je do ściany. Pamiętaj o prostych łokciach.

 

 

odstająca łopatka

 

Łopatka – unerwienie łopatki

 

Unerwienie łopatki i leżących obok jej struktur to zadanie nerwów wychodzących ze splotu barkowego. Odpowiada on za unerwienie łopatki, obręczy barkowej i kończyny górnej.

Do łopatki dochodzą: nerw nadgrzebieniowy, ktory będzie unerwiał wposmniane wcześniej mięśnie: nadgrzebieniowy i pdgrzebieniowy. Dodatkowo, będzie on unerwiał staw ramienny i ramienno-obojczykowy.

Dla prawidłowego funkcjonowania łopatki istotne są także takie nerwy jak:

Nerw podłopatkowy (subscapular nerve) – zaopatruje mięsień podłopatkowy i miesień obły większy

Nerw piersiowy długi (long thoracic nerve) – zaopatrujący mięsień zębaty (faktycznie tak wygląda). Uszkodzenie lub ucisk tego nerwu spowoduje odstawanie łopatki. Uszkodzenie na poziomie lub poniżej drugiego żebra może mieć wpływ na funkcjonowanie dolnej części mięśnia zębatego przedniego. Łopatka będzie odstawła częściowo, na dole. Uszkodzenie nerwu powyżej drugiego żebra będzi skutkowało brakiem funkcji większej części mięśnia zębatego przedniego.

Nerw dodatkowy (accessory nerve). To nerw zaopatrujący mięsień czworoboczny.

 

Łopatka – uszkodzenie nerwu nadgrzebieniowego ( ang. supscapular nerve palsy)

 

Objawy uszkodzenia nerwu nadgrzebieniowego to:

Brak odwodzenia w stawie ramiennym i rotacji zewnętrznej. Do tego typu objawów dojdzie w 84% przypadków (Momaya i inni, 2018, strona 174)
Atrofia (zmniejszenie mięśni) mięśni nad- i podgrzebieniowego, lub tylko podgrzebieniowego w zależności od miejsca ucisku/ uszkodzenia nerwu. Dotyka to 78% pacjentów (Momaya i inni, 2018, strona 174)
Ból stawu ramiennego (Fritz i inni,, 1992, strona 441)
Głęboki ból z tyłu stawu ramiennego w 97.8% przypadków (Momaya i inni, 2018, strona 174)

Do uszkodzeń może dojść:

W sporcie
Na skutek wykonywanej pracy
W wypadku lokomocyjnym
Przy operacji w obrębie szyi; na przykład przy usunięciu cysty, guza, narośli
Przy ucisku nerwu na drodze jego przebiegu z szyi do łopatki

Po raz pierwszy uszkodzenie nerwu nagrzebieniowego opisali Kopell i Thomas w roku 1959. Warto pamiętać, że jest to bardzo rzadka przypadość. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że ból powodowany jest zupełnie czymś innym.

Aż 58.6% przypadków wynika z powtarzanych czynności ponad głową, 31% wynika z aktywności związanych z pracą a w 10% mechanizm jest nieznany (Momaya, et al., 2018)

U niektórych osób wcięcie opatki może być płytkie co podnozi ryzyko uciśnięcia (uwięźnięcia) tego nerwu pomiędzy wcięciem a więzadłem poprzecznym łopatki. Praca ramionami z uniesieniem rąk do góry ( tak jak w niektórych dyscyplinach sportowych), liczne powtórzenia będą zwiększały ryzyko kontuzji.

 

Łopatka – zespół trzaskającej łopatki

 

Wykonywaniu ruchów barku towarzyszyć moga różne trzaski i odgłosy dochodzące z łopatki. Do tego dochodzić może do tworznia się stanu zapalnego i bólu w obrębie łopatki. Dzieje się tak na skutek zmian do jakich dochodzi w łopatce i strukturach ściśle do niej przyległych. Płynność ruchów łopatki na tyle klatki piersiowej ulec może zmianie. Znaczenie tutaj będzie miało szczególnie funkcjonowanie mięśni zębatego przedniego i równoległobocznego, jak również kaletek maziowych, które ułatwiaja płynny ruch łopatki

Do zespołu trzaskającej łopatki dochodzi przy:

Zmianach zwyrodnieniowoych, szczególnie z wyroślami chrzęstno-kostnymi w obrębie łopatki lub żeber,
urazach mięśnia podłopatkowego lub zębatego przedniego,
przeroście i zapaleniu kaletek maziowych,
zrostach pourazowych i pozapalnych w obrębie tkanek leżących w przestrzeni łopatkowo-żebrowej.

Potrzebujesz porady fizjoterapeuty?

Umów się na e-konsultację TUTAJ

 

Adres:

Physio-Soton Ltd.
26 Odiham Close, Southampton, Hampshire
Tel: (+44) 023 8218 2416
Email: info@physio-soton.co.uk

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Unit 3C at 3 Hursley Road, Chandlers Ford, Eastleigh, SO53 2FW

Call

Call

02382182416

Email Us at

Email Us at

info@physio-soton.co.uk

Book Online

Book Online

Make An Appointment

Szybki kontakt!
+
Wyślij!