ból pleców

Zdrowie i ból pleców – przewodnik dla pacjentów

 

Ból pleców to problem, któremu poświęcam zdecydowanie najwięcej czasu w swojej praktyce fizjoterapii i rozwoju zawodowym. Motywuje mnie chęć niesienia pomocy, przyniesienia ulgi w cierpieniu. Nic nie daje mi więcej satysfakcji jak towarzyszenie pacjentowi w procesie zdrowienia i powrocie do normalności.
Wielu pacjentów cierpi na ból w dolnym odcinku pleców, w odcinku lędźwiowym. Problemy odcinka piersiowego i szyjnego kręgosłupa nie należą jednak do rzadkości.
Ból potrafi odebrać radość z życia, wpłynąć na stosunki międzyludzkie i odebrać motywację. Ból prowadzić może także do stanów depresyjnych, nerwicowych czy lękowych.

Bolą plecy – dlaczego?

Istnieje wiele czynników, które prowadzą do bólu pleców. Część z nich podda się dobrze leczeniu i rehabilitacji i pacjenci mają dużą szansę na pełen powrót do zdrowia. Inne, z kolei, będą prowadziły do bólu w długim odcinku czasu, i może być tak, że pacjenci będą musieli nauczyć się z nim żyć i zaakceptować.
W tym krótkim przewodniku staram się przedstawić i pokrótce opisać różne przyczyny bólu pleców. Można tu też znaleźć przykładowe ćwiczenia rehabilitacyjne i szereg wskazówek jak chronić się przed urazami i bólem.

Rwa Kulszowa

Odbieram telefon. Słyszę panikę w głosie. Ból w dole pleców. Jest nie do wytrzymania, nie daje spać, stać a nawet siedzieć. Każdy ruch powoduje nasilenie objawów. O pójściu do pracy nie ma mowy. Mąż został w domu bo nie miał kto zająć się małym. Wizyta potrzebna….’na wczoraj’.
Z opisu przez telefon wnioskuje od razu, że sprawa jest poważna…i do uszkodzenia doszło w obrębie odcinka lędźwiowego pleców. Często dochodzi do rwy kulszowej.

Ból przy urazie nerwu kulszowego jest ostry, rozdziera, przeszywa. Pacjenci porównują go często do porażenia prądem elektrycznym (bo tak sobie porażenie prądem większość z nas wyobraża).
Nerw kulszowy to jeden z nerwów obwodowych. Jaka jest ich funkcja?

Funkcja nerwów obwodowych

Nerwy to struktury które przebiegają wśród mięśni i innych tkanek miękkich. Przewodzą wiele impulsów z i do centralnego układu sterowania (mózg, rdzeń kręgowy) i tym samym przyczyniają się do tego, że możemy się ruszać i odczuwać bodźce zewnętrzne, np dotyk i być świadomi tego co dzieje się z naszym organizmem i pozycji w jakim ono przebywa.
Czasami jednak, ze względu na napięcia w obrębie mięśni i powięzi, urazy czy różne choroby, może dojść do zablokowania tych impulsów. Mrowienie, ból, osłabienie mięśni to tylko niektóre z objawów.

Nerw kulszowy

Nerw kulszowy to najgrubszy nerw obwodowy w naszym ciele. Nie byłby wcale taki sławny, gdyby nie to, że często doznaje kontuzji. Wychodzi z odcinka lędźwiowego kręgosłupa, który jest najbardziej narażony na urazy i kontuzje, bo przenosi największe obciążenia i charakteryzuje się bardzo dużą ruchomością we wszystkich płaszczyznach.
Ból pleców może dokuczyć w różnych okresach naszego życia i być powodowany przez różne czynniki
Ucisk nerwu obwodowego (wychodzącego z kręgosłupa) objawia się bólem promieniującym do czesci ciala zaopatrywanych przez ten nerw. I tak na przykład, przy nerwie kulszowym ból będzie promieniował do pośladka, uda i sięgał nawet stopy (rwa kulszowa). Najczęściej dochodzi do ucisku na poziomie L4-L5 oraz przy połączeniu ostatniego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową.

 

 

Dlaczego RTG i Rezonans nie zawsze pomagają w leczeniu

Bo nie dokońca tłumaczą skąd wziął się ból.
Różne są rodzaje uszkodzeń dysku. Z wiekiem, w kręgosłupie dochodzi też do wielu zmian, które można zaobserwować na zdjęciach czy to RTG czy rezonansie.
Co ciekawe, nie ma korelacji między rozmiarem uszkodzeń w samym kręgosłupie, bólem a obrazem radiologicznym. Warto o tym poczytać.
Innymi słowy, na RTG lub rezonansie mogą wyjść zmiany (czytaj uszkodzenia) które nie będą boleć!

Istnieje przekonanie, że dyski ( inaczej krążki międzykręgowe) ‘wypadają’, że mocno się wysuwają, że one po prostu wyskakują jak mydło z ręki pod prysznicem. Tak się po prostu nie dzieje
Prawdą jest natomiast, że dyski potrafią sprawić sporo problemów, delikatnie się wysunąć lub uszkodzeniu może ulec tak zwany pierścień włóknisty. Gdy do tego dojdzie w najbardziej na to narażonym odcinku lędźwiowym, może dojść do kontaktu z korzeniami nerwowymi, które razem tworzą nerw kulszowy (stąd nazwa rwa kulszowa)

Więcej o rwie kulszowej (ang. sciatica)

Rwa kulszowa, choć oznacza niejednokrotnie duże cierpienie, często kończy się dobrze
W 95% przypadków objawy rwy kulszowej miną w przeciągu 6 tygodni. Będzie to zależało jednak od wielu czynników w tym jak szybko pacjent przystąpi do rehabilitacji.
Zaledwie kilka procent pacjentów wymaga operacji ale dopiero po tym jak wszystkie inne sposoby leczenia nie przynoszą pożądanych skutków.
Największym winowajcą rwy kulszowej będzie dysk międzykręgowy, lub jego część. 80% procent przypadków bólu pleców w odcinku lędźwiowym to właśnie wina dysku który wygląda jak pączek…dosłownie…
Gdy urazu dozna dysk może się zrobić zamieszanie…Jest to taka mała wojenka w kręgosłupie gdzie włączają się czynniki zapalne, odpowiedź bólowa, ale i organizm stara się regenerować i naprawić to co się zepsuło.

Ucisk na nerw

Rwa kulszowa może być także zdefiniowana jako ucisk na nerw kulszowy w obrębie pośladka. Przechodzi on tu pod lub przez mięsień gruszkowaty ale do ucisku przez ten mięsień (zespół m. gruszkowatego, z ang piriformis syndrome) dochodzi rzadko i lekkie rozciągnięcie i mobilizacja nerwu kulszowego może zmniejszyć ból.
Nerw kulszowy może też być uciśnięty/ uwięziony na drodze swojego przebiegu w udzie, podobnie jak jego odgałęzienia czyli nerw kulszowy i strzałkowy w podudziu; dzieje się to jednak stosunkowo rzadko.
Z tego wniosek, że nie zawsze mamy do czynienia z uciskiem korzeni nerwowych w obrębie pleców, ale problem może być poniżej. Czasami do ucisku może dojść w dwóch (double crush syndrome) a nawet trzech różnych miejscach. Jest to teoria, która ma wielu zwolenników i wyjaśnia dlaczego ból nie chce odejść nawet po dłuższym leczeniu.

Rwa kulszowa i jakość życia

Rwa kulszowa dotyka nawet do 40 procent ludzi w pewnym momencie życia; ryzyko wystąpienia większych lub mniejszych jej objawów jest więc stosunkowo duże.
Rwa kulszowa nie oznacza od razu niepełnosprawności. Nie odbiera zdolności poruszania się i normalnego funkcjonowania. Mówiąc prościej, rwa kulszowa wpłynie na nas i naszą jakość życia (Quality of Life) w różnym stopniu. Jej objawy mogą być bardzo delikatne i poza lekkim ukłuciem w plecach od czasu do czasu pacjent może nie odczuwać innych problemów. Jednak gdy myślimy o rwie kulszowej to najczęściej mamy zupełnie inny obraz w głowie. Obraz nędzy i rozpaczy, czyli ból w dolnym odcinku kręgosłupa promieniujący nawet do stopy poprzez nerwy:

Kulszowy – Ból rozciąga się od pleców i biegnie do pośladka i do uda, dalej rozdziela się na strzałkowy wspólny i piszczelowy

Strzałkowy – boli bok łydki, góra stopy. Więcej o tym nerwie przeczytasz tutaj
https://pl.wikipedia.org/wiki/Nerw_strzałkowy_wspólny

Piszczelowy – boli wewnętrzna strona łydki i podeszwowa strona stopy

Rwa może zaatakować wcześnie rano gdy wstajemy z łóżka. Lekki skręt czy skłon może spowodować olbrzymi, często paraliżujący ból. Może on uniemożliwić chodzenie.

Kilka ciekawych faktów odnośnie rwy kulszowej poniżej:

  • Występuje przy podnoszeniu ciężkich przedmiotów, nietypowych ruchach i obciążeniu kręgosłupa, ale ból może też narastac stopniowo.
  •  Psikanie, kaszel czy jazda samochodem może podrażnić lub nawet wywołać objawy rwy kulszowej
  • Najczęściej dotyka osób między 40-60 rokiem życia
  • Mężczyźni są bardziej narażeni
  • 90 procent przypadków mija w przeciągu 6 tygodni
  • 80 procent przypadków dotyczy problemów z dyskiem który uciska na korzeń nerwowy
  • Ryzyko – waga ciała, palenie, czynności w pracy, starszy wiek, wystąpienia rwy kulszowej wcześniej

W terapii wykorzystać można szereg technik powodujących odbarczenie (zmniejszenie ucisku) korzenia nerwowego I zmniejszenie dolegliwości bólowych. Terapia pozwoli na początku zredukować ból i poprawić zakres ruchomości kręgosłupa, co także może przynieść ulgę. Warto zauważyć że powrót do zdrowia zajmuje najczęściej 2-3 tygodnie, ale jest to zależne od wielu czynników.

Co dzieje się podczas ataku rwy kulszowej ?

W rwie kulszowej, poza bólem, dochodzi do szeregu zmian w naszej postawie (wady postawy), chodzie i napięciach mięśniowych. Zmiany obejmą też szereg innych tkanek, w tym powięź, co przyczyni się do zmiany w układzie włókien kolagenowych. Organizm się broni, próbuje zniwelować ból, ochronić miejsce urazu. Żeby nie bolało przechylamy się bardziej w kierunku strony gdzie nie boli aby odbarczyć i odciążyć uciśnięty nerw.
Informacja o bólu (zagrożeniu) przekazywana jest do mózgu. Mózg z kolei wysyła informację zwrotną do mięśni prosząc o ochronę przed większym uszkodzeniem. Skutkuje to wzmożonym napięciem mięśni i….. większym bólem.

Inne przyczyny bólu pleców

Ból pleców może wynikać z wielu przyczyn i nie zawsze oznacza problemu z kręgosłupem. Może być warunkowany wieloma czynnikami, nawet takimi jak pogoda czy temperatura ( artykuł na ten temat znajdziesz na www.physio-soton.co.uk ). Najczęściej pojawia się i znika samoistnie. To oznacza, że czas w połączeniu z ruchem okazuje się najlepszym lekarstwem. Niekiedy jednak może oznaczać poważną chorobę, w tym chorobę onkologiczną.
Poniżej lista częstych przyczyn bólu pleców.

Stan zapalny stawów krzyżowo biodrowych (z ang. sacroiliitis )

Staw jest połączeniem kości biodrowej i krzyżowej a jego dysfunkcja jest często mylona z innymi problemami. Ból najczęściej będzie odczuwalny podczas siedzenia, przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów, ból jedno lub obustronny, promieniujący do pośladka, pachwiny, bocznej strony uda. Najczęściej ból głuchy, łatwy do zidentyfikowania przez wyszkolonego specjalistę. Ból staje się mniejszy podczas leżenia i często przechodzi w nocy. Bardzo skuteczna w leczeniu okazuje się tu terapia manualna i rehabilitacja w domu.

Hipermobilność stawu krzyżowo biodrowego

Ból związany z ponadprzeciętnym zakresem ruchu, zastosowanie pasa wokół miednicy i odpowiednich ćwiczeń wzmacniających mięśnie i więzadła pozwoli zmniejszyć ból.

Osteoporoza

To choroba oznaczająca utratę tkanki kostnej i zmniejszenie zawartości wapnia. Powoduje to większe ryzyko złamania. Tak dzieje się, i to dosyć często, w samym kręgosłupie. Powoduje to ból przy siadaniu, chodzeniu, lub staniu. Osteoporoza to choroba nie tylko osób starszych, dotyka również osób młodszych. Większe ryzyko osteoporozy mają osoby:

  • Stosujące duże dawki leków sterydowych co najmniej 3 miesiące
  • Z chorobami o charakterze zapalnym, z problemami hormonalnymi i wchłanianiem pokarmów.
  • Z historią osteoporozy w rodzinie
  • Stosujące niektóre lekarstwa, np. obniżające poziom estrogenu przy raku piersi
  • Chorujące na anoreksję lub bulimię
  • Z niskim BMI (Body Mass Index)
  • Mało – aktywne fizycznie
  • Nadużywające alkoholu i papierosów

Stany przeciążeniowe wynikające z postawy i wykonywanej pracy (ang. upper and lower crossed syndrome )

Ból będzie powstawał na skutek wykonywanej pracy, pozycji przyjmowanej przez długie odcinki czasu w ciągu dnia i ogromnej ilości wykonywanych powtórzeń ( np. malarze, osoby pracujące w fabryce, itd.)

Zespół mięśnia gruszkowatego (ang. piriformis syndrome)

Ucisk na nerw kulszowy może być wywierany przez mięsień gruszkowaty w pośladku. Nerw kulszowy leży bezpośrednio pod tym mięśniem i jego duże napięcie może wywoływać objawy bólowe.

Rwa udowa

Inny rodzaj rwy, przypominającej rwę kulszowa, ale z objawami bólowymi w pachwinie i przodzie uda. Techniki neurodynamiczne i specjalistyczne ćwiczenia wykonywane w domu mogą pomóc pokonać ból.

Choroba półpaśca (ang. shingles)

Choroba wirusowa, zakaźna dla osób, które nie przeszły ospy. Cechą charakterystyczną są skórne, czerwone wykwity i pęcherzyki na drodze przebiegu nerwów. Umiejscowione głównie na szyi, klatce piersiowej, brzuchu i plecach.

Dysfunkcja stawów międzykręgowych (ang. facet joints disorder/ injury)

Stan zapalny, zmniejszenie zakresu ruchu, blokowanie stawów w pozycji otwartej lub zamkniętej będzie skutkowało zwiększeniem napięcia mięśniowego w zajętym odcinku kręgosłupa i miało wpływ na funkcje i ból pleców w innych miejscach również.
Co pomoże? Terapia manualna i rehabilitacja w domu

Zwężenie kanału rdzenia kręgowego i otworów kręgowych (stenosis)

Może być bardzo groźnym schorzeniem, które w niektórych przypadkach jest bardzo niebezpieczne – szczególnie zespół ogona końskiego z niepokojącymi objawami wymagającymi natychmiastowej interwencji medycznej I niejednokrotnie operacji
Do stenozy dojść może w różnych miejscach w kręgosłupie a częstą przyczyną mogą być osteofity (zmiany kostne), na przykład w chorobie zwyrodnieniowej stawów.

Kręgozmyk (ang. spondylolisthesis)

Kręgozmyk to stan gdzie dochodzi do przesunięcia kręgu i zaburzenia naturalnej krzywizny kręgosłupa, ból odczuwany może być obustronnie, pacjentom pomoże rehabilitacja, czasami wymagana jest interwencja chirurgiczna.

Szereg chorób na tle reumatycznym (reumatological disorders)

Choroby które skutkują bólem stawów diagnozuje się w oparciu o objawy kliniczne, wyniki krwi, wywiad z pacjentem i postęp choroby w dłuższym odcinku czasu. Diagnoza często nie może być postawiona w początkowej fazie choroby i nie ma jasnych powodów dla, których stawy, w tym stawy kręgosłupa mogą boleć.

Zwyrodnienie stawów kręgosłupa i stawów miednicy (ang. osteoarthritis)

Ból biodra, kolana, lędźwi, palców czy szyi może oznaczać zwyrodnienie stawu. Na zwyrodnienia stawów możesz być bardziej narażony gdy:

  • Masz powyżej 45 lat
  • Budzisz się ze sztywnością w stawie, która przechodzi po ok. 30 minutach
  • Czujesz dyskomfort, a nawet ból przy ćwiczeniach
  • Nie ma innych niepokojących objawów

Co konkretnie jest przyczyna zwyrodnienia stawów? Nie wiemy. Występuje częściej u pacjentów po 55 roku życia, ale i u 30 latków może się pojawić szczególnie po urazie.

Zajęte stawy mogą puchnąć, szczególnie te w obrębie ręki

Do niedawno myślano, że ból jest powodowany wyłącznie przez ubytki chrząstki w stawie. Ale przy ubytkach uruchamiane są procesy naprawcze i tworzy się tkanka kostna i to może właśnie powodować ból, sztywność i opuchliznę (stan zapalny).

A co robić, żeby sobie pomóc? Kilka rzeczy:

  • Dbaj o swoją wagę, przy mniejszej wadze stawy i układ mięśniowo szkieletowy nie musi tak mocno pracować. Odciążymy tym samym stawy, które ‘poczują’ się lepiej i w konsekwencji Ty też!
  • Nie przestawaj ćwiczyć – najlepiej ćwiczenia aerobowe, siłowe i rozciągające ( 2 sekundowe interwały najlepsze)
  • Zastosuj odpowiednią dietę. która pomoże Ci poczuć się lepiej.

Niestety, czasami ból pleców może oznaczać bardzo poważną chorobę.
Wszystkie opisane poniżej choroby są jednak bardzo rzadkie i prawdopodobieństwo ich wystąpienia jest bardzo małe. Ból może być skutkiem:

Przerzutów raka (z ang. metastases) do kości, w tym kręgosłupa.

Przerzuty dają często: rak piersi, prostaty i płuc ( 80% przypadków) Kręgosłup jest najczęściej atakowany przez przerzuty, które mogą dawać objawy bólu, poczucia niestabilności kręgosłupa i objawy neurologiczne. Bardzo często wymagana jest dodatkowa interwencja chirurgiczna lub radioterapia.

Gruźlicy (ang. Tuberculosis)

Gruźlica kości i stawów stanowi około 3% wszystkich przypadków zachorowań na gruźlicę. U około 1/3 chorych na tę postać gruźlicy zmiany występują wyłącznie w kręgosłupie. Gruźlicze zapalenie kręgosłupa wywoływane jest przede wszystkim przez Mycobacterium tuberculosis, znacznie rzadziej przez Mycobacterium bovis lub prątki BCG

Guza Pancoasta (z ang. Pancoast syndrome)

Stanowi około 5% przypadków raka płuc. Jest to szczególna postać kliniczna raka oskrzela, zlokalizowanego w okolicy szczytu płuca. Może naciekać żebra, kręgi, ścianę klatki piersiowej i struktury otworu górnego klatki piersiowej. Często dochodzi do uszkodzenia/ucisku splotu ramiennego co oznacza promieniowanie bólu do ręki, utratę czucia i siły mięśniowej. Ten rak płuc nie będzie dawał objawów kaszlu i bólu klatki piersiowej.

Szpiczaka mnogiego ( z ang. Myeloma)

Szpiczak jest nieuleczalnym nowotworem układu krwiotwórczego. Jego pierwsze objawy nie są bardzo specyficzne, więc przed długi czas może podstępnie rozwijać się niezauważony. Często dochodzi do bólu kości takich jak: kręgosłup, miednica czy czaszka. Wczesne wykrycie i rozpoczęcie leczenia może znacznie wydłużyć życie chorego.

Wyściółczaka ( z ang. Ependymoma )

Wyściółczak to nowotwór układu nerwowego. U dzieci będzie częściej występował w czaszce, podczas gdy u dorosłych w kręgosłupie. Poza bólem pacjenci mogą mieć poważne objawy neurologiczne.

Ćwiczenia wykorzystywane w terapii rwy kulszowej.

Zanim przystąpimy do omawiania ćwiczeń, trzeba powiedzieć jasno i wyraźnie. Nie wszystkie ćwiczenia poniżej będą dobre dla każdego pacjenta. Od ćwiczeń należy odstąpić, gdy wywołują ból. Zawsze powtarzam pacjentom, ze dyskomfort na poziomie 1-4 w 10 stopniowej skali bólu jest jednak ok. Poniższe ćwiczenia, wywołujące ostry ból należy odsunąć albo zmodyfikować.
Przed przystąpieniem do ćwiczeń, skup swoja uwagę na oddychaniu. Świadomość ruchów oddechowych pozwoli pamiętać o pracy oddechowej w trakcie ćwiczeń co jest niezmiernie ważne. Brak oddechu wywoła bowiem napięcie mięśni, i może prowadzić do zwiększenia bólu w pozycjach gdzie boleć normalnie nie powinno. Praca oddechowa pozwoli się rozluźnić, a same ćwiczenia mogą mieć lepszy wpływ terapeutyczny.

Ból ostry – pierwsze godziny i dni po kontuzji

  1. Leżenie na poduszce, na ziemi lub sztywnym materacu, z rękoma pod czołem; głębokie oddychanie; ćwiczenie przynoszące ulgę, resetujące ból i informacje płynące z miejsca kontuzji. Ćwiczenia zalecane w bólu ostrym, bezpośrednio po ataku rwy kulszowej. Oddychanie spokojne, można spróbować przedłużyć fazę wydechu. Również można zastosować druga poduszkę w celu zwiększenia efektu przeciwbólowego i odbarczenia korzeni nerwowych.
  2. Jak powyżej, ale z odchyleniem tułowia do tyłu, należy zwrócić uwagę na oddychanie. Wydech przy równoczesnym uniesieniu tułowia do tyłu.
  3. Podobne ćwiczenie z delikatnym uniesieniem na zmianę kończyny dolnej lewej i prawej
  4. Podobne ćwiczenie ja w punkcie 1, ale z ustawieniem ciała w kształt litery ‘C’ (najlepiej zapytaj fizjoterapeuty)
  5. W leżeniu na poduszce lub bez – pochylanie miednicy do przodu ( wdech) i tyłu (wydech)
  6. W leżeniu na poduszce lub bez – przesuwanie miednicy w dół (wdech) i górę (w kierunku barku) po lewej i po prawej stronie

Dzień 3-5 po kontuzji – Rehabilitacja

Każdy pacjent jest inny, i każdy będzie dochodził do zdrowia w innym tempie. Dlatego nie wszystkie poniższe ćwiczenia będą dla każdego, a należy je dobrać indywidualnie kierując się jedną ważna zasada

Brakiem bólu przy ich wykonywaniu!

Jest wiele ćwiczeń, które mogą się przydatne w walce z rwą kulszową i bólem pleców.
Poniżej ćwiczenia, które warto zastosować i które często zalecam swoim pacjentom.

Ćwiczenie z ręcznikiem:

Ciekawe jest ćwiczenie z ręcznikiem które bardzo często wykorzystuje w leczeniu pacjentów. Jest to swego rodzaju modyfikacja ćwiczenia McKenziego ale może być wykonane np. przed prysznicem, czy na koniec dnia w pracy.
Ręcznik przepasać tuż nad miednica, i delikatnie wykonać skłon do tyłu z jednoczesnym wydechem. Zacząć ćwiczenie łagodnie i stopniowo zwiększać zakres ruchu pamiętając o tym aby nie przekraczać progu bólu 3-4 w 10 stopniowej skali bólu ( gdzie 1- nie ma bólu , 10 maksymalny ból) Zamiast ręcznika można też użyć rąk co może być wygodniejsze i łatwiejsze do wykonania na przykład w podróży czy pracy.

Półprzysiady

Zgięcie kolan do 120-140 stopni, ręce na udach powoli schodzą do kolan, plecy prosto, patrzymy do przodu, pośladki do tyłu, głębokie oddechy (wdech przy schodzeniu w dół, wydech przy prostowaniu kolan)
Półprzysiady można również powiązać z napięciem izometrycznym mięśni w odcinku lędźwiowym co zwiększa stabilizację kręgosłupa, może też być skutecznym ćwiczeniem przeciwbólowym ( Ćwiczenia i napięcia izometryczne często działają przeciwbólowo )

Side – plank

Można zacząć od podparcia dwoma stopami i stopniowo utrudniać to ćwiczenie, angażując to coraz bardziej poszczególne mięśnie.

Jest wiele form ruchu i ćwiczeń, które mogą pozbyć się bólu albo go zredukować. Ruch jest po prostu najlepszym lekarstwem!

Marsz

Świetny sposób na ogólne polepszenie zdrowia i na pozbycie się bólu w dolnym odcinku pleców. Może okazać się skutecznym sposobem walki z bólem, gdyż przywraca poprawne funkcjonowanie stawów miednicy, odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Dynamiczna praca ramion będzie odciążała kręgosłup lędźwiowy co jeszcze wzmaga działanie przeciwbólowe.

Pływanie

W fazie podostrej – pływanie lub unoszenie się na wodzie na brzuchu – zaleca się pływanie stylem klasycznym (żabką), można spróbować pływania kraulem jednak nalezy uwazac gdyz dochodzi do rotacji w odcinku lędźwiowym.

Ruchy miednicy w staniu

Ruchy miednicy są bardzo istotne dla poprawnej pracy kręgosłupa. W staniu, pochylenie miednicy do przodu i do tyłu. Praca miednicą na boki.

Ruchy miednicy i ćwiczenia na piłce

Piłka jest świetnym narzędziem pracy dla cierpiących na bóle pleców. Istnieje szereg ćwiczeń, które mogą okazać się bardzo skuteczne w walce z bólem i wracaniem do sprawności.
Ćwiczenia mogą mieć wymiar praktyczny, można je wykonywać na przykład w trakcie oglądania telewizji czy zabawy z dziećmi.

Formy terapii w bólu pleców

W leczeniu bólu pleców w tym rwy kulszowej wykorzystuje się szereg metod terapii manualnej. Określenie ‘Terapia Manualna’ oznacza dosłownie leczenie rękoma.
Pacjenci mogą spotkać się z terapia manualną przy: fizjoterapii, osteopatii, chiropraktyce, praktykach masażu leczniczego

Terapii manualnej nie uczy się na studiach fizjoterapii, ale raczej na specjalistycznych kursach. Metod leczenia jest wiele i mają one swoich zarówno zwolenników i przeciwników.

W angielskiej służbie zdrowia istnieje podział na fizjoterapeutów, którzy leczą rękoma ( hands – on approach) i tych którzy skupiają się na edukacji pacjentów i przypisywaniu ćwiczeń. Jest wielu fizjoterapeutów, którzy nie uznają terapii manualnej dowodząc, że jest bezużyteczna.

Wybór metody leczenia bólu pleców

Pytania, na które musi odpowiedzieć terapeuta to jaki sposób leczenia wybrać dla pacjenta. A także, która strategia będzie optymalna i pozwoli pacjentowi wrócić szybko do zdrowia.
Wybór nie zawsze jest prosty, a do pacjenta i jego opieki należy podejść zawsze indywidualnie.
W leczeniu rwy kulszowej można zastosować szereg technik, które mogą okazać się mniej lub bardziej skuteczne w terapii. Kluczową sprawą wydaje się jednak praca pacjenta w domu.
Pacjenci szukają jednak różnych rozwiązań i pomocy w walce z bólem pleców.

Metoda Cyriaxa

Klasyczna metoda terapii manualnej opracowana przez brytyjskiego ortopedę, Jamesa Cyriaxa.
Dowodził on, że każdy rodzaj bólu ma swoją przyczynę, a rolą terapeuty jest ją odnaleźć i przeprowadzić terapię. Metoda znana w świecie fizjoterapeutów od dziesięcioleci i cały czas wykorzystywana w leczeniu pacjentów.

Metoda Maitlanda

Kolejna, klasyczna metoda pracy na stawach, ich mobilizacji i manipulacji celem przywrócenia ruchomości, zmniejszenia sztywności i poprawy funkcjonowania stawów i tkanek. W oznaczeniu siły artykulacji i manipulacji stosuje się 5- stopniową skalę.

Metoda Dr. Daltona

Świetna metoda pracy w kierunku mięśniowo szkieletowego wyrównywania. Dr Erik Dalton opiera swoją metodę po części na pracach Idy Rolf (twórczyni rolfingu), neurologa Vladimira Jandy, i osteopaty Philipa Greenmana. Jest to metoda, którą bardzo często stosuję w praktyce i mogę potwierdzić, że świetnie oddziałuje na szereg dolegliwości w obrębie układu mięśniowo-szkieletowego. Znajdziemy tu elementy pracy z powięzią, elementy rolfingu, masażu, techniki neurodynamiczne.

Metoda Prof McGilla

Ćwiczenia zwiększające stabilność kręgosłupa w oparciu o program rehabilitacji Profesora Stuarta McGilla. Wydaje się bardzo ciekawym programem ćwiczeń opracowanym w oparciu o lata doświadczeń, badania i prace naukową. Celem jest zwiększenie stabilności kręgosłupa, siły mięśni około – kręgosłupowych i brzucha, co prowadzić będzie do poprawy funkcjonalności i zmniejszenia bólu. Ćwiczenia dla pacjenta zalecane przez Prof Mcgilla to na przykład półprzysiady, praca ramion i nóg na czworakach, wzmacnianie mięśni brzucha, ćwiczenia w leżeniu bokiem (side plank). Zainteresowanych programem rehabilitacyjnym Profesora McGilla odsyłam do jego książki tutaj https://amzn.to/374C86g lub kontaktu z nasza klinika www.physio-soton.co.uk

Metoda ruchów harmonicznych ( podejście osteopatyczne)

Podejście osteopatyczne i ruchy harmoniczne: bardzo delikatne ruchy oscylacyjne (harmoniczne), które rozluźniają tkanki, poprawiają pracę stawów. Duży wkład w opracowanie tej metody wniósł londyński osteopata, Dr Ayel Lederman.
Techniki harmoniczne to świetne rozwiązanie w stanach bólowych ostrych, gdzie głównie będzie chodzić o tonizowanie (wyciszanie) tkanek i układu nerwowego. Pacjent ma poczuć się lepiej, a mózg uzyskać informacje z obwodu (mięśni), że nie jest tak źle jak mu się wydaje.
Zaleca się ruch ale w granicach rozsądku ze szczególnym uwzględnieniem czynności nie podrażniających bólu. Swoim pacjentom zalecam ruch przy odczuwalnym dyskomforcie 1-4 w 10 stopniowej skali bólu.

Metoda Mulligana

Terapia metodą Mulligana także przynieść ulgę ponieważ prowadzi do odciążenia segmentów kręgosłupa i poszczególnych korzeni nerwowych. Wykorzystuje się tu ruch z mobilizacją stawów gdzie pacjent i terapeuta pracują razem.

 

 

Masaż leczniczy

Istnieje wiele rodzajów masażu. Pisałem o tym w dość obszernym artykule wcześniej.

Masaż leczniczy ma swoje miejsce w leczeniu pacjentów z bólem pleców i niejednokrotnie ta terapia tkanek miękkich potrafi zdziałać cuda.
Natomiast bardzo należy uważać na masaż leczniczy i uciski tkanek przy podrażnieniu korzeni nerwowych co może zaszkodzić i zwiększyć symptomy odczuwane przez pacjenta.

Czy manipulacja stawów kręgosłupa zawsze pomoże?

Manipulacja kręgosłupa to jedna z technik, którą stosuje się bardzo często w terapii manualnej. Sami pacjenci przychodzą często do gabinetu oczekując ‘nastawienia’ . Manipulacja stawów ma swoje miejsce w terapii, ale czy warto ją wykonywać u wszystkich pacjentów z bólem pleców? Otóż nie.
Niesie ona pewne ryzyko, a terapeuta może pogorszyć stan zdrowia pacjenta i przyczynić się do jeszcze większych objawów bólowych i neurologicznych.
Dlatego też w 2002 roku Flynn z zespołem postanowili spojrzeć na czynniki które będą dobrze prognozowały przy manipulacji kręgosłupa. Zaproponowali kilka czynników które jeśli występują, zwiększają skuteczność i rolę manipulacji. Oto 3 z nich:

1. Ból trwający krócej niż 16 dni
2. Ból nie promieniujący poniżej kolana
3. Mała ruchomość odcinka lędźwiowego

Techniki neurodynamiczne czyli praca na nerwach obwodowych

Bardzo skuteczna jest metoda pracy z nerwami wychodzącymi z odcinka lędźwiowego. Rwa kulszowa dobrze odpowiada na tzw. flossing i tensioning gdzie odpowiednia praca głowy i kończyny dolnej pacjenta potrafi przynieść zdecydowana poprawę.

Ból pleców i na co uważać?

Uważaj na kaszel i kichanie

Czy to możliwe aby kaszel lub kichanie mogły prowadzić do bólu pleców? Możliwe…
W odcinku lędźwiowym, gdzie kręgosłup jest najbardziej podatny na urazy, kaszel lub kichanie może prowadzić do zaostrzenia lub powstania objawów bólowych.
Przy kaszlu i kichaniu pochylamy się do przodu, a także zwiększa się ciśnienie w jamie brzusznej co sprzyja urazom w odcinku lędźwiowym, gdzie może dojść do kontuzji. Moze też powodoważ zaostrzenie objawów bólowych. Dlatego jako fizjoterapeuta staram się doradzać pacjentom aby unikać pewnych pozycji kiedy przychodzi do kaszlu lub kichania, bo może to wywołać jeszcze większy ból.

Gdy już nas zbiera na kaszel, warto zrobić krok do przodu, i jedną rękę położyć na lędźwie. Pozwoli to zachować wyprostowaną sylwetkę i chronić plecy. Druga ręką przykrywamy usta.

Sen – jak spać, żeby nie bolały plecy?

Dlaczego sen jest ważny? Bo związek między snem, jego ilością i jakością a bólem pleców jest wyraźny. Nie tylko sen pozwoli nam wypocząć i zregenerować siły przed następnym dniem, ale także pozwoli nam wyjść szybciej z opresji jaką jest rwa kulszowa czy inna przyczyna bólu pleców.

Przede wszystkim jednak trzeba zacząć od dobrego materaca.

Wybór materaca i czym się kierować

Instrukcje jak wybrać idealny materac znajdziesz tutaj 

Materac to jedna z najważniejszych rzeczy która może mieć wpływ na ból pleców. Zły materac może doprowadzić do wielu objawów związanych z plecami i rwą kulszowa.
Budzisz się rano i czujesz potworne napięcie w mięśniach pleców, a nawet dyskomfort czy ból, który ustępuje (lub nie) w trakcie dnia? Gdy dzieje się tak jakiś czas, warto się zastanowić czy masz i śpisz na dobrym materacu.

Średnio 1/3 życia spędzamy w łóżku i dlatego materac na którym śpimy jest ważny nie tylko żeby dobrze wypocząć, ale i jako narzędzie chroniące nasz kręgosłup i plecy przed bólem. Dobry materac do spania to najlepsza inwestycja w zdrowie pleców i kręgosłupa.

Stosowanie pasa i tapingu w bólu pleców. Czy to działa?

To zależy, na pewno będzie odgrywał rolę czynnik psychologiczny i efekt placebo – robimy coś żeby chronić plecy przed bólem. Pas będzie również stabilizował odcinek lędźwiowy i poprzez to chronił go przed zmiana pozycji, przy jeździe samochodem, marszu

W tym sensie pas będzie też oddziaływał trochę jak stosowanie tapingu.

W obu przypadkach brak jest jednoznacznych dowodów naukowych na działanie pasa czy tapingu.

Ból pleców a zimno

Wydaje sie to niemożliwe, a jednak! Związek między bólem pleców a zimnem jest. Wykazały to wyraźnie badania skandynawskie. Zimno bedzie prowadziło do obkurczenia tkanek około – kregosłupowych w tym: ścięgien, mięśni i więzadeł. Może to doprowadzic do ucisku na korzeń nerwowy i objawów bólowych np. w postaci rwy kulszowj czy udowej.

 

Ból pleców a stres

O tym pisałem obszernie w poprzednim artykule.

Czynniki psychologiczne często blokują nasz postęp w radzeniu sobie z bólem pleców i nie pozwalają się nam od niego wyzwolić. Dzieje się też odwrotnie – problemy psychologiczne mogą prowadzić do odczuwania różnych form bólu ( w tym bólu pleców)
W tym sensie ból pleców stać może się czynnikiem prowadzącym do zwiększenia stresu, obniżenia nastroju, wywołania stanów lękowych, nerwicy i obawy o przyszłość naszą i naszej rodziny. Nie bez znaczenia są też obawy o niezależność finansową i czy podołamy z pracą zawodową. Ból pleców potrafi odebrać radość z życia, z tego jak patrzymy na rzeczy które z reguły nas cieszą i dodają energii.

 

Tak, wszystko w nadmiarze szkodzi. Stres sam w sobie jest określeniem negatywnym, ale potrzebujemy go w życiu. Motywuje, pozwala się obronić, wzmaga działanie organizmu. Problem zaczyna się wtedy, gdy jest go za dużo i gdy nie radzimy sobie z wyciszeniem i redukcją stresu.

Wpływ stresu

Stres i niepokój wywołany bólem pleców będzie prowadził także do opóźnienia leczenia, zwiększenia napięcia mięśniowego, poczucia zagrożenia. W skrócie, będzie szkodził w terapii i powrocie do zdrowia.
Stres wywołany bólem pleców może działać przeciwko nam i prowadzić do szeregu innych, poważnych, problemów zdrowotnych takich na przykład jak:

  • Bóle głowy czy brzucha
  • Problemy ze snem
  • Obniżenie odporności
  • Problemy ze skórą

W stanach stresu oddech staje się płytszy, ale i oddychamy częściej, dochodzi do hiperwentylacji. Będzie dochodziło do zwiększonego napięcia w obrębie mięśni szkieletowych, w tym zaopatrujących główne stawy i kręgosłup, dojdzie do zmniejszenia ukrwienia mięśni i nerwów. Wszystko to może prowadzić do bólu w obrębie pleców, w tym w odcinku lędźwiowym

Ból pleców i pogoda

Czy pogoda może mieć wpływ na dolegliwości bólowe w stawach, w tym stawach kręgosłupa? Otóż tak. Więcej na ten temat można przeczytać na stronie.

Mięsień wielodzielny i dlaczego (niestety) lekarze go pomijają przy bólu pleców…

Jak już wielokrotnie pisałem powodów bólu pleców jest wiele. Dla mnie, jako fizjoterapeuty, istotne są przyczyny mięśniowo – szkieletowe.
Przyjrzymy się małemu, ale za to bardzo ważnemu dla stabilizacji kręgosłupa, mięśniowi – mięśniowi wielodzielnemu ( multifundus). Małe mięśnie również mają znaczenie w bólu pleców i tak jest i tutaj.
Mięsień wielodzielny tak naprawdę składa się z wielu mniejszych mięśni leżących wzdłuż praktycznie całego kręgosłupa. Już w 1993 roku wiadomo było o jego znaczeniu w bólu pleców.
Mięsień wielodzielny należy do mięśni o małej średnicy. Składa się z części powierzchniowej i głębokiej. Jego funkcją jest prostowanie i stabilizacja kręgosłupa, ale gdy działa jednostronnie, może go także zginać i obracać.

Dlaczego ten mięsień jest ważny?

Jest on ważnym mięśniem bo łączy szereg ważnych z punktu widzenia ruchu i biomechaniki części kręgosłupa. Jego nieodpowiednia praca i napięcie mogą nawet przyspieszać powstawanie zmian zwyrodnieniowych.W 80% przypadków ten mięsień będzie charakteryzowała atrofia (zmniejszenie, osłabienie) na rezonansie magnetycznym. Zostało to potwierdzone przez szkockie badania kliniczne (artykuł w jęz. angielskim) z roku 2000. Co więcej istnieje silny związek między osłabieniem tego mięśnia a bólem odkręgosłupowym w kończynie dolnej.
Według doktora Chrisa Centano, 99.9% radiologów pomija ten mięsień w raportowaniu badań obrazowych (MRI/ rezonans), ponieważ skupiają się oni wyłącznie na odpowiedzi na jedno pytanie: Czy operacja jest potrzebna?

Siedzenie i wstawanie

W profilaktyce bólu pleców, najlepiej wykluczyć siedzenie w głębokich, zbyt miękkich fotelach, gdy ustawienie kręgosłupa, rozciąganie struktur około – kręgosłupowych jak i samo wstawanie wiązać się będzie ze zwiększonym ryzykiem rwy kulszowej lub pogorszeniem stanu pacjenta.
Przy wstawaniu warto też pamiętać o wsunięciu stóp bardziej pod fotel/ krzesło, przesunięciu się do krawędzi fotela, pochyleniu do przodu i odepchnięciu rękoma od poręczy fotela – zapewni to optymalna pracę nóg przy wstawaniu a jednocześnie odciąży kręgosłup lędźwiowy i pozwoli zachować odpowiednie krzywizny.

Wstawanie z łóżka

Również bardzo istotne, może być przeprowadzone w sposób który będzie chronił nasz kręgosłup i jego krzywizny. Na samym początku należy położyć się, na boku , twarzą do krawędzi materaca, następnie przerzucić nogi nad krawędzią materaca i odepchnąć ręką do pozycji siadu.

Jazda samochodem

O tym pisałem w innym artykule, który warto przeczytać.

Jasnych dowodów naukowych, że jazda samochodem może prowadzić do bólu pleców nie ma, ale wiemy, że osoby z bólem pleców bardzo często odczuwać jeszcze większy ból lub dyskomfort przy jeździe samochodem. Dzieje się tak, bo przy jeździe dochodzi do nieustannej zmiany napięć mięśniowych, zmiany biegów i małych ruchów kręgosłupa i jego struktur.
Dla wielu prowadzenie samochodu staje się w ogóle niemożliwe przy bólu pleców.
Jazda samochodem jako tako nie zwiększa ryzyka (przynajmniej tak mówią badania), ale przy bólu w rwie kulszowej należy zadbać o odciążenie kręgosłupa poprzez zastosowanie małej poduszki lub ręcznika w odcinku lędźwiowym, a także specjalnej poduszki lub folii/siatki foliowej na siedzeniu co pozwoli obracać się łatwiej i chronić tym samym kręgosłup przy wchodzeniu i wysiadaniu z samochodu.

Inne ciekawe artykuły

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

26 Odiham Close, Lordshill, Southampton, SO16 8JL.

Call Us Now at

Call Us Now at

07835224603

Email Us at

Email Us at

info@physio-soton.co.uk

Book Online

Book Online

Make An Appointment